Over venture philantrophy heb je afgelopen week al een paar keer kunnen lezen op dit blog. Dit is de laatste post over het congres dat in Amsterdam plaatsvond.
Een belangrijk onderwerp tijdens de 2daagse conferentie was impact. Wat is dat en hoe meet je het? En waarom is het eigenlijk belangrijk? Dat het voor vp-funds belangrijk is, is betrekkelijk eenvoudig te verklaren. Het gaat deze fondsen als eerste en vaak vooral om impact. Het meten daarvan is dus heel belangrijk.

Maar alleen je financier tevreden stellen mag voor sociaal ondernemers niet de belangrijkste reden zijn. Ook al krijg je geen geld uit een vp-fonds – en die kans is in Nederland aanzienlijk omdat hier maar weinig van dat soort fondsen zijn- je zou altijd je impact moeten meten. Simpelweg omdat daarmee duidelijk wordt of dat wat je wil bereiken ook echt bereikt is.
Ook voor de organisatie is impactmeting belangrijk. Het laat zien dat je transparant bent. Dat leidt weer tot geloofwaardigheid, en dat is – daar kunnen de ontwikkelingshulporganisaties over meepraten- belangrijk is voor het vertrouwen en dus de support die je krijgt.
Vergeet ook niet dat impactmeting je sociale onderneming accountable maakt. Je kunt ‘afgerekend’ worden op je resultaten.
Nog een voordeel van meten: het maakt het plannen van wat je wil bereiken ook eenvoudiger.
En, niet onbelangrijk, je kunt zien waar jij als sociaal ondernemer het verschil maakt.

SROI en meer
Als het om impactmeting gaat, wordt al snel gedacht aan social return on investment (SROI), kort gezegd: wat heeft de investering sociaal en maatschappelijk opgeleverd. Belangrijk natuurlijk, maar er is meer. Het hangt er maar net vanaf op welk niveau je wil meten, wat voor een soort actie/project je meet en of je een kwalitatieve meting doet of een kwantitatieve. Als je wil meten wat een investering (financieel of op een andere manier) in bijvoorbeeld capacity building heeft opgeleverd, hanteer je heel andere meetmethodes dan bij SROI. Zo heb je een heel scala aan verschillende methodes: Theory of Change social audit, storytelling, social balanced scorecard.

Tijdens een van de sessies werd een ‘map of social performance’ getoond, afgeleid van social performance mapping voor microfinanciering. Die technieken, verschillende meetmethodes, kun je natuurlijk prima loslaten op investeringen van vp-funds in sociale ondernemingen.

‘locker’
Ook al is meten heel belangrijk, toch moet je er een beetje ‘locker’ mee omgaan zo adviseerde Deirdre Mortell, co-founder van de One Foundation. Zeker bij de start van een sociale onderneming kunnen heel erg strak omschreven criteria er volgens haar toe leiden dat je het zicht verliest op andere effecten die je bereikt hebt, maar die je niet omschreven had.

Andere post over het meten van impact of EVPA
Toekomst van investeren voor impact

Venture philantrophy goed voor ontwikkeling sociaal ondernemerschap
Every dangerous dream needs a believer
Meten is weten is bewijzen?

Vandaag en morgen vindt in Amsterdam het 5^e jaarlijkse EVPA-congres plaats. De EVPA is de Europese organisatie voor Venture Philantropists. Thema deze keer: de rol die venture philantropists kunnen spelen in de opkomst van sociaal ondernemerschap in Europa.
Venture philantrophy financiert non-profits en goede doelen. Niet met klassieke subsidies of giften maar via een meer hybride model: filantropie wordt gecombineerd met venture capital of private equity.

Op de site van EVPA kun je lezen dat er verschillende vormen zijn die onderverdeeld kunnen worden in 3 hoofdvormen:

• Actief partnerschap, zowel financieel als in natura, met als doel om bij te dragen aan belangrijke ontwikkelingen in de organisatie zelf. Bijvoorbeeld: capacity building en effectiviteit van de organisatie;
• Verschillende vormen van financiering zoals meerjaren financiering of leningen, die bovenop subsidies komen;
• Bijdrage leveren aan een zo groot mogelijke social return on investment, hetzij met financiële middelen, hetzij in natura.

Social Return on Investment
Uiteindelijk gaat het vp niet om financiële return on investment (roi) maar om een investering met een zo hoog mogelijke maatschappelijke impact.
En daarmee is dus direct duidelijk waarom het voor sociaal ondernemers zo’n interessante vorm van financiering is. Als sociale ondernemers iets te bieden hebben, dan is het juist die social return on investment. Dat is ook vaak een barrière bij het vinden van financiers. Omdat sociaal ondernemers de winst grotendeels aanwenden om een sociaal probleem op te lossen komt die slechts in beperkte mate in geldelijke vorm terecht bij aandeelhouders of investeerders. Met andere woorden: de roi is veel minder hoog. En dus zijn deze ondernemers veel minder aantrekkelijk voor klassieke vormen van investeren.

Ontwikkeling sociaal ondernemerschap
Vp kan daar dus een interessante rol in spelen. Het kan daarmee bijvoorbeeld het probleem oplossen dat Bart Lacroix van de 1%CLUB schetst in onze serie ‘Nobody said it was easy…’ Daarin vertelt hij dat hij heel erg bedreven is geraakt in het verantwoorden van subsidie terwijl hij eigenlijk gewoon wil ondernemen met een missie.

Vp kan ook een antwoord zijn op het voortdurende probleem waar sociaal ondernemers tegenaan lopen als ze zich bij de Kamer van Koophandel moeten registreren. Je kunt je niet als sociaal ondernemer laten inschrijven, en dus moet je kiezen tussen een stichting of een commerciële ondernemersvorm. Of allebei, maar dat kan belastingtechnisch helemaal lastig worden. En de keuze voor een ondernemersvorm heeft vrijwel weer direct gevolgen voor de verschillende vormen van financiering waar je een beroep op kan doen.

Starters
Nog een ander groot voordeel is dat vp bij het starten van een sociale ondernemer een indringende rol kan spelen. Niet alleen financieel maar ook in natura dragen de verschillende vp-fondsen bij aan het in de markt zetten en professionaliseren van sociaal ondernemers. Tijdens het Skoll World Forum van dit jaar bleek eens te meer dat dat erg nodig was. Zowel Shari Berenbach, ceo van de Calvert Foundation, als Jessica Freireich, consultant bij het Monitor Institute, gingen daar in hun sessie ‘Investing for Impact’ op in.

Vandaag en morgen gaan congresgangers en experts dieper in op vp en sociaal ondernemerschap. Via www.twitter.com/petrakroon #evpa kun je het congres volgen.
Hier kun je heel veel antwoorden vinden op allerlei vragen rond vp. Staat jouw vraag er niet bij? Stuur een tweet, ik stel de vraag aan de experts en je krijgt antwoord.
Hier vind je een ledenlijst. Waarmee niet gezegd is dat dat de enige vp-fondsen zijn.  

Op Sprout Goodblog maakte Nicolette Mak zich afgelopen donderdaag kwaad om minister Donner van Sociale Zaken, die vooralsnog kennelijk geen actie heeft ondernomen om social return on investment (SROI) als voorwaarde toe te voegen voor aanbestedingen van de overheid. Hieronder lees je mijn reactie:

You go girl! Helemaal terecht dat je je boos maakt. Als niemand dat doet zal er nooit wat veranderen. Maar belangrijker nog is dat SROI (social return on investment) een onontbeerlijke factor als het gaat om sociaal ondernemerschap en de acceptatie daarvan in mainstream Nederland.

Door de verschillende crises die de wereld teisteren, is inmiddels wel duidelijk dat de huidige economie en de manier waarop het hedendaags ondernemerschap uitgevoerd wordt, niet meer werken. Daar moet iets anders voor in de plaats komen.
Sociaal ondernemerschap, waarbij je vanuit een missie onderneemt en je winst aanwendt ten bate van een sociaal of klimaatprobleem, is daarvoor een aangewezen ‘middel’. Het gaat daarbij niet om ego’s, om aandeelhouders die veel winst willen of om directeuren die in grote auto’s willen rijden, duur willen eten en ver weg op vakantie willen. Sociaal ondernemerschap betekent dat je onderneemt, en dat je je winst gebruikt om een sociaal of klimaatprobleem op te lossen. Zoals Valid People dat doet, die haar winst gebruikt om het voor mensen met een lastig lichaam net zo makkelijk te maken om te werken als voor mensen met een ‘gewoon’ lichaam. Zoals Fifteen, dat jongeren in een achterstandssituatie opleidt om in de horeca werkzaam te zijn en dus volwaardig te kunnen meedraaien in de samenleving. Zoals Tendris, dat op allerlei manieren bezig is – ledlamp, elektrische auto etc- om een positieve bijdrage te leveren aan het klimaat. Om die effecten te kunnen meten, de sociale winst van deze vorm van ondernemen, is SROI een prachtig meetinstrument. Want met dat instrument meet je wat het sociale effect is van de inspanningen van een sociaal ondernemer – of dat nu met mensen of klimaat te maken heeft.

We moeten op een andere manier met elkaar en met de wereld omgaan, zoveel is duidelijk. Sociaal ondernemerschap kan daarin een cruciale rol vervullen. Daar spelen organisaties als Stichting Sociaal Ondernemerschap een rol in, daar spelen sociaal ondernemers als Nicolette Mak een rol in. Én daar speelt de overheid een rol in. Bijvoorbeeld door in haar aanbestedingen SROI op te nemen.

Sociaal ondernemen is het antwoord op de economische, sociale en ecologische crises van dit moment. Sociaal ondernemerschap houdt immers rekening met mens en milieu en daar is de afgelopen jaren niet of nauwelijks naar gekeken. En het houdt op een andere manier rekening met profit. Winst van sociaal ondernemers zit niet in geld maar in de maatschappelijke waarde die ze creëren.

Dat klinkt natuurlijk prachtig, en we kunnen wel roepen dat we anders zijn, dat onze benadering impact heeft, maar dat moeten we wel bewijzen.

Wat is je impact?

We moeten laten zien dat wat we doen effect heeft. Dat betekent niet dat we een wetenschappelijke theorie keer op keer moeten bewijzen, daar zijn de wetenschappers voor. Het effect van onze handelingen, daar gaat het om. Bedrijven die CO2 compenseren hoeven niet iedere keer weer te bewijzen dat meer groen leidt tot minder CO2 in de lucht. Wat zij moeten laten zien is in hoeverre hun compensatie bijdraagt aan een beter milieu. Wat is de impact van wat zij doen? En wat voor waarde heeft die impact?

Wat meet je?

Een andere vraag is: waar heeft jouw sociale onderneming concreet een bijdrage aan geleverd? Waar bestaat die impact uit? Om bij dat voorbeeld van die co2-compensatie te blijven: heb je als bedrijf door bijvoorbeeld de aanleg van een bos meer co2 gecompenseerd of heb je een methode ontwikkeld waardoor efficiënter gecompenseerd kan worden? Dat zijn 2 heel verschillende grootheden die je niet op dezelfde manier kunt meten. Doe je dat wel, dan krijg je vertekende uitkomsten.

Daarnaast moet je ook kijken of je niet meer of een ander effect hebt bereikt dan je vooraf had verwacht en waar je je evaluatie op baseert. Vraag je belangrijkste stakeholders, de groepen die belang hebben bij wat jij doet, welke uitkomsten zij hebben gezien en aan welke uitkomsten zij de meeste waarde hechten. Dat kan heel verrassende uitkomsten geven die de waarde van jouw produkt of dienst verhogen.

Wat communiceer je?

Belangrijk is ook dat je bedenkt wat je aan wie communiceert. Je hebt verschillende doelgroepen waar je niet altijd hetzelfde aan hoeft of zelfs kunt vertellen. Je consumenten, degenen die je diensten afnemen, willen een antwoord op hun probleem of vraag. Zij willen bijvoorbeeld een bijdrage leveren aan een beter milieu en jij biedt ze een mogelijkheid daartoe via compensatie van je vliegkilometers. Welke waarde je daar maatschappelijk mee bereikt, is voor hen van minder belang.

Voor investeerders daarentegen is het weliswaar belangrijk dat je een probleem oplost of aan een vraag beantwoordt – dat geeft immers aan of de markt zit te wachten op jouw produkt of dienst – maar voor hen is de waarde die je daarmee creëert verreweg het belangrijkste.

Tips

Een paar tips – voor sociaal ondernemers en financiers- om  waarde effectiever te meten.

Sociaal ondernemer

• Betrek ook je stakeholders in je waardebepaling, verduidelijk hun belangrijkste waarden
• Als investeerders vragen of je produkt of dienst effectief is, vraag dan wat ze daaronder verstaan
• Zorg ervoor dat je produkt of dienst in overeenstemming is met de vraag uit de markt zodat die produkt of dienst ook z’n maatschappelijke waarde blijft behouden

Financiers

• Definieer succes en vertaal doelstellingen in welke impact, welke maatschappelijke waarde de investering moet hebben
• Maak de impact die de investering heeft zichtbaar en transparant naar andere investeerders en sociaal ondernemers
• Werk samen met sociaal ondernemers zodat zij hun meetinstrumenten en rapportages geloofwaardig en transparant worden

Een van de onderwerpen die onlosmakelijk verbonden is met sociaal ondernemen is social return on investment (sroi). In Nederland is vooral het bureau Scholten&Franssen pleitbezorger van sroi. Op www.sroi.nl gaan ze er verder op in. Sroi, zo staat op de site te lezen, is een methodiek die het rendement van maatschappelijke investeringen in economische èn sociale zin meetbaar en zichtbaar maakt. sroi is bedoeld voor investeerders en managers van projecten en bedrijven met een financiële en maatschappelijke doelstelling.
Meten is dus heel belangrijk, als je tenminste het maatschappelijk rendement van je inspanningen wil weten. ‘Waar het om gaat is dat je bekijkt welke effecten je met een financiële en tijdsinvestering wil bereiken, hoe je die effecten wil bereiken en voor wie dit welke waarde oplevert’, zegt Linda Blank van Scholten&Franssen. Van belang is ook dat je bekijkt of degenen voor wie je het plan bedenkt en opzet er wel op zitten te wachten. Want je kunt wel een prachtige fietsenwerkplaats bedenken voor jongens uit achterstandswijken – onder het mom van: het houdt ze van de straat, ze zijn met hun handen bezig en dat willen ze zo graag en ze hebben een inkomen- maar als die jongeren daar niet op zitten te wachten, schiet je je prachtige doel grandioos voorbij.
Ook om een andere reden is het meten van maatschappelijke impact zinvol.
Het geeft je nl de mogelijkheid je plannen tussentijds te toetsen en bij te stellen als het anders loopt dan je had voorzien. Je kan op dat moment zelfs tot de conclusie komen dat het beter is om het project te stoppen in plaats van doormodderen. Niemand heeft er iets aan als alle geïnvesteerde gelden en tijd niets opleveren.

Duidelijk is dat er steeds meer vraag is naar wat een investering nu oplevert. Investeerders vinden het steeds vaker belangrijk dat duidelijk is wat hun geld maatschappelijk oplevert. Niet in de laatste plaats omdat dat een positief effect kan hebben op hun imago. En daar zijn ook investeerders gevoelig voor. Wat dat betreft werkt deze tijd ook mee, een tijd waarin een steeds duidelijker roep om een andere manier van ondernemen.

Het meten van sroi is niet altijd even eenvoudig. De rekensom hoeveel je bespaart aan uitkering als je werkzoekende via jouw project aan een baan hebt geholpen, is snel gemaakt. Maar er zijn veel meer kosten en opbrengsten gemoeid daarmee. Want wat te denken van de besparing op kosten voor volksgezondheid voor zo’n persoon: misschien krijgt hij wel minder snel psychische klachten. En wat wordt er in de toekomst aan uitkeringen bespaard omdat zijn of haar kinderen meer gemotiveerd zijn op school om verder te leren. Of neem je dat juist niet mee? Met andere woorden: welke factoren neem je wel en welke neem je niet mee om je maatschappelijk rendement te meten? Hier en hier vind je er meer info over.

Wat vind jij? Is het meten van sroi nuttig? Werk jij ermee? Wat voor vragen krijg je erover? Welke investeerders vinden dit belangrijk? Of vind je sroi maar cijfergeneuzel, en doe je gewoon je ding? Is het voldoende dat de mensen met wie je werkt enthousiast zijn? Laat het ons weten en discussieer mee.