In een recente bijdrage aan Social Edge, het blog van de Skoll Foundation, vraagt Clearly So-oprichter Rod Schwartz zich (vertwijfeld) af of er ooit een sociale economie ontstaat.

Zo práten stichtingen die fondsen beheren een hoop over sociale investeringen, maar doen? Ho maar! Vijf procent gaat naar sociale initiatieven. ‘We applaudisseren voor die 5%. En dat is gegeven de omstandigheden hoog, maar in welke branche klappen we als er maar zo weinig in de corebusiness wordt geïnvesteerd?’ is Schwartz’ retorische vraag.
En de echte sociale investeerders steken hun geld maar in een paar hele grote sociale ondernemingen.
Van private investeerders hoeven we ook niets te verwachten, meent Schwartz.

Upscalen
Ook van de sociaal ondernemer verwacht de Clearly So-baas niet zoveel als het op die sociale economie aankomt. Want echt ‘upscalen’ blijkt toch lastig. Een echte grote sociale onderneming – zeg maar een multinational- zijn er niet zoveel. Zodra sociaal ondernemingen echt groot zijn, worden ze van de hand gedaan en cashen de ondernemers, stelt Schwartz.

Anders investeren
Ik denk dat Schwartz voor een deel gelijk heeft. Als je kijkt naar het investeringsgedrag dan wordt je daar nauwelijks vrolijk van. Al komt in dat investeringsklimaat de laatste tijd enige verbetering, met name door de opkomst van venture philanthrophy. Maar dat is nog maar heel voorzichtig; zo wordt er alleen maar geïnvesteerd in sociale ondernemingen waarvan de investeerders bijna zeker weten dat het ook echt wat wordt. Bij venture capitalists wordt gewoon in een aantal start-ups fors geïnvesteerd en weten de investeerders op voorhand dat 8 van de 10 het niet redden. Welke weten ze overigens niet. Dat kunnen ze zo doen omdat de return on investment van de 2 die het redden skyhigh is. Zou dat ook niet bij sociaal ondernemers kunnen? 8 Van de 10 halen het niet maar bij die 2 is de social return on invest en de financieel return enorm hoog. Dat betekent dus wel dat we wel duidelijkheid hebben over wat social return on investment is en hoe we dat meten.

Klein is fijn?
Een ander idee is het om ook kleine bedragen beschikbaar te maken of stellen voor sociaal ondernemers. Schwartz merkt terecht op dat sociale investeringsfondsen vrijwel uitsluitend gaan voor de hele hoge bedragen. Dat is ook in Nederland vaak het geval. Daarmee help je een klein aantal, maar het merendeel heeft daar dus niets aan.

Daarnaast is het de vraag of je als sociale onderneming echt moet willen ‘upscalen’, zoals klassieke ondernemingen doen. Want misschien is juist dat groter worden van organisaties een van de oorzaken van de crises. De menselijke maat lijkt zoek in heel veel dingen, ook in ondernemingen. Het zou wel eens  juist aan sociale ondernemingen kunnen zijn om een andere vorm van groeien te zoeken. Zo heeft wijlen Eckard Wintzen daar een bijdrage aan geleverd, met z’n celfilosofie.

Maar ook bij sociaal ondernemers kan nog wel het een en ander veranderen om die sociale economie echt waarheid te laten worden. Nog te vaak kom ik mensen tegen die zeggen: ik heb een heel goed plan, geef maar geld en dan weet ik zeker dat het goed komt. Als je dan verder praat, moet er toch nog wel het een en ander gebeuren eer het écht een plan is. En hebben ze bijvoorbeeld veel meer aan een deskundig adviseur of peer-to-peer ontmoetingen.

Kortom, die sociale economie is er inderdaad nog niet en daar moeten én financiers én sociaal ondernemers samen en apart aan werken.

Wat vinden jullie?

Op Social Edge, het blog van de Skoll Foundation, is Roy Schwartz een discussie gestart over de vraag of samenwerking met het bedrijfsleven een zegen is of juist een ramp is voor sociaal ondernemers.
Onder de titel ‘Partnering with Business…or Dancing with the Devil?’ gaat hij in op de voor- en nadelen van samenwerking voor zowel sociaal ondernemers als bedrijfsleven.

Gelukkige samenwerking
Samenwerking tussen bijvoorbeeld The Bright Ideas Trust (een organisatie die jongeren tussen 16-30 helpt om hun onderneming te starten)en de Bank of America levert voor The Bright Ideas Trust naast financiële ondersteuning en een aantal andere bancaire zaken ook een beter imago op: als Bank of America met jou als sociaal ondernemer in zee gaat, dan ben jij dus kennelijk een goede en betrouwbare partner. 

Een partnership met grote techologiebedrijven kan inhouden dat je gratis hun producten kunt gebruiken. En dat je ook op andere manieren kunt profiteren van hun bronnen. Zo heeft Ordina bijvoorbeeld een meerjarige samenwerking met het Nederlandse Rode Kruis. Via korte missies, levert het bedrijf een bijdrage aan de ICT- en organisatieontwikkeling van Rode Kruis-organisaties in verschillende Afrikaanse landen.

Voor het bedrijfsleven is het goed voor zijn imago om met sociaal ondernemers in zee te gaan. Het kan ook voor interne communicatie belangrijk zijn: je geeft je medewerkers de kans om kennis te maken met andere ondernemers die heel anders denken. Daar kunnen medewerkers misschien nog iets van leren.

Dancing with the Devil?
De samenwerking tussen Grameen, van Nobelprijswinnaar Yunus, en het Noorse telecombedrijf Telenos leek aanvankelijk een droomdeal: samen zetten ze Grameenphone op, inmiddels de grootste mobiele telefoonoperator van Bangladesh. Telenor heeft 62% van de aandelen in handen, Grameen de overige 38%. De samenwerking ligt al een aantal maanden onder vuur omdat beide partners elkaar ervan beschuldigen verantwoordelijk te zijn voor illegale activiteiten van de provider.

Toen The Body Shop begin 2006 aan L’Oréal verkocht werd, viel iedereen over die deal. Het zou afbreuk doen aan het imago van Anita Roddicks levenswerk. Moederbedrijf Nestlé staat volgens de critici niet bepaald bekend om haar sociale gezicht.

Kun je als sociaal ondernemer niet met ieder bedrijf samenwerken? Word je als mensenrechtenorganisatie volstrekt ongeloofwaardig als je met Shell Foundation in zee gaat? En hoe zit het als je als media-organisatie die in sloppenwijken inwoners een stem geeft met John de Mol een samenwerkingsverband aangaat? Of als je bittere armoede wil bestrijden waarbij je een partnership vormt met een commerciële bank?

Later deze week komt een aantal Nederlandse sociaal ondernemers aan het woord hierover. Wat vinden jullie? Is samenwerking een zegen of een regelrechte ramp?

Wil je kans maken om een 2 weken durende training in Amerika te volgen voor sociaal ondernemers, dan moet je meedoen aan de GSBI 09. In totaal maken 20 sociaal ondernemers kans op een beurs ter waarde van 25.000 dollar. Met die beurs kun je meedoen met de Global Social Benefit Incubator 2009 in Silicon Valley, georganiseerd door het Center for Science, Technology, and Society van de Santa Clara Universiteit in Californië. Doel is om de sociale ondememingen te laten groeien en meer mensen te bereiken.

Tijdens dit 2 weken durende trainingsprogramma krijg je onder meer workshops over ondernemersstrategieën, businessmodellen en succesvolle modellen om je die naar een hoger plan te tillen.

Als je één van de 20 gelukkigen wil zijn, moet je duidelijk maken dat je de kracht en de visie hebt om de wereld te veranderen met een plan dat duurzaam is en dat een sociaal probleem oplost.

Wees er wel snel bij want de eerste deadline is al op 16 januari. Opdracht is je waardepropositie voor je doelgroep duidelijk te belichten.

Hier kun je filmpje zien van sociaal ondernemers die eerdere jaren meegedaan hebben.

We willen als Sociaal Ondernemen. Nu! sociaal ondernemen een gezicht geven. Hoe kan dat beter dan door sociaal ondernemers aan het woord te laten over zichzelf en hun drive. Social Edge heeft hier een mooi format voor wat we ook in Nederland willen introduceren. Hierbij roepen we alle sociaal ondernemers in Nederland op creatief te worden: Neem je eigen eigen interview op, zet het op YouTube en mail ons de link. We psoten deze filmpjes dan op de site en op ons eigen YouTube-kanaal.

Maak het filmpje niet langer dan 5 minuten en neem onderstaande vragen als leidraad:

- Wie ben je? Beschrijf jezelf en wat je raakt, inspireert en doet.

- Vertel een verhaal. Vertel een verhaal over een bijzonder voorbeeld van je bedrijf, een gebeurtenis die je leven heeft veranderd of een inzicht dat je hebt gehad.

- Hoe ziet de wereld er uit in 2017? Hoe zie je de toekomst, hoe hoop je dat we in 2017 met elkaar omgaan.

Het zou mooi zijn wanneer je deze vragen in beeld of tekst in je interview verwerkt. Kijk maar even op de site van Social Edge voor inspiratie.