Amy Sample Ward is een van de toonaangevende bloggers op het gebied van social media voor sociaal ondernemerschap. Daarnaast is ze global community development manager bij/voor NetSquared. Afgelopen weekend was ze in Nederland om tijdens de European Summit on Global Transmission via social media verslag te doen van die bijeenkomst. Wij spraken met haar over de link tussen sociaal ondernemerschap en social media, dé trend voor 2010: ’share’, en de wereld over 25 jaar. ‘If my knowledge about using technology to create a better, sustainable world by helping teach people now how we can co-create something that will give us that result, I would die happy.’

Why social innovation benefits from social media from sociaal ondernemen on Vimeo.

Vandaag en morgen vindt in Amsterdam het 5^e jaarlijkse EVPA-congres plaats. De EVPA is de Europese organisatie voor Venture Philantropists. Thema deze keer: de rol die venture philantropists kunnen spelen in de opkomst van sociaal ondernemerschap in Europa.
Venture philantrophy financiert non-profits en goede doelen. Niet met klassieke subsidies of giften maar via een meer hybride model: filantropie wordt gecombineerd met venture capital of private equity.

Op de site van EVPA kun je lezen dat er verschillende vormen zijn die onderverdeeld kunnen worden in 3 hoofdvormen:

• Actief partnerschap, zowel financieel als in natura, met als doel om bij te dragen aan belangrijke ontwikkelingen in de organisatie zelf. Bijvoorbeeld: capacity building en effectiviteit van de organisatie;
• Verschillende vormen van financiering zoals meerjaren financiering of leningen, die bovenop subsidies komen;
• Bijdrage leveren aan een zo groot mogelijke social return on investment, hetzij met financiële middelen, hetzij in natura.

Social Return on Investment
Uiteindelijk gaat het vp niet om financiële return on investment (roi) maar om een investering met een zo hoog mogelijke maatschappelijke impact.
En daarmee is dus direct duidelijk waarom het voor sociaal ondernemers zo’n interessante vorm van financiering is. Als sociale ondernemers iets te bieden hebben, dan is het juist die social return on investment. Dat is ook vaak een barrière bij het vinden van financiers. Omdat sociaal ondernemers de winst grotendeels aanwenden om een sociaal probleem op te lossen komt die slechts in beperkte mate in geldelijke vorm terecht bij aandeelhouders of investeerders. Met andere woorden: de roi is veel minder hoog. En dus zijn deze ondernemers veel minder aantrekkelijk voor klassieke vormen van investeren.

Ontwikkeling sociaal ondernemerschap
Vp kan daar dus een interessante rol in spelen. Het kan daarmee bijvoorbeeld het probleem oplossen dat Bart Lacroix van de 1%CLUB schetst in onze serie ‘Nobody said it was easy…’ Daarin vertelt hij dat hij heel erg bedreven is geraakt in het verantwoorden van subsidie terwijl hij eigenlijk gewoon wil ondernemen met een missie.

Vp kan ook een antwoord zijn op het voortdurende probleem waar sociaal ondernemers tegenaan lopen als ze zich bij de Kamer van Koophandel moeten registreren. Je kunt je niet als sociaal ondernemer laten inschrijven, en dus moet je kiezen tussen een stichting of een commerciële ondernemersvorm. Of allebei, maar dat kan belastingtechnisch helemaal lastig worden. En de keuze voor een ondernemersvorm heeft vrijwel weer direct gevolgen voor de verschillende vormen van financiering waar je een beroep op kan doen.

Starters
Nog een ander groot voordeel is dat vp bij het starten van een sociale ondernemer een indringende rol kan spelen. Niet alleen financieel maar ook in natura dragen de verschillende vp-fondsen bij aan het in de markt zetten en professionaliseren van sociaal ondernemers. Tijdens het Skoll World Forum van dit jaar bleek eens te meer dat dat erg nodig was. Zowel Shari Berenbach, ceo van de Calvert Foundation, als Jessica Freireich, consultant bij het Monitor Institute, gingen daar in hun sessie ‘Investing for Impact’ op in.

Vandaag en morgen gaan congresgangers en experts dieper in op vp en sociaal ondernemerschap. Via www.twitter.com/petrakroon #evpa kun je het congres volgen.
Hier kun je heel veel antwoorden vinden op allerlei vragen rond vp. Staat jouw vraag er niet bij? Stuur een tweet, ik stel de vraag aan de experts en je krijgt antwoord.
Hier vind je een ledenlijst. Waarmee niet gezegd is dat dat de enige vp-fondsen zijn.  

Onder de titel Social Capital Day  staat woensdag 13 mei tijdens European SMEweek maatschappelijk verantwoord ondernemen, sociale innovatie, en nieuwe vormen van ontwikkelingssamenwerking centraal. Vooral de positie van NGO’s wordt onder de loep genomen, zo blijkt uit het programma en uit de discussie die gevoerd wordt op Linkedin onder de verschillende sprekers.

Zitvlees
Social Civic entrepreneur Cor Mouwes gooit, zoals hij het zelf zegt, de knuppel in het hoenderhok. Volgens hem is het tijd voor herijking van de huidige NGO’s. Er is teveel zitvlees gekweekt en er zijn meer dan incidenteel negatieve berichten naar buiten gekomen. Zijn stelling is dat er Sociaal Maatschappelijke Ondernemingen gaan ontstaan die deels de rol van de NGO’s gaan overnemen.

Mouwes heeft naar mijn idee voor een deel gelijk. Zeker waar het het zitvlees betreft. Off the record- want stel je voor dat het hardop gezegd wordt – zeggen verschillende NGO’s dat ze in ieder geval zelf willen blijven bestaan.

Wat betreft sociaal maatschappelijke ondernemingen is er goed nieuws voor Mouwes: die zijn er al. Juist die zagen langzaam maar zeker en terecht aan de stoelpoten van bestaande NGO’s. Deze ondernemingen maken duidelijk dat je een sociaal probleem heel goed anders kunt oplossen dan met behulp van subsidies van de overheid. Veel beter misschien wel. Een sociale onderneming kijkt namelijk naar de markt en de problemen, behoeftes of vragen die daar leven. NGO’s kijken naar de wensen van de subsidiegever en hoe ze daaraan kunnen beantwoorden. En dat vergroot de kans dat je met je rug naar de markt staat.

Markt vs subsidie
Daardoor krijg je situaties zoals vandaag in de Volkskrant geschetst wordt over Kanaleneiland. Letterlijk staat daar: ‘Als bijvoorbeeld een groep vrouwen in de wijk een vrouwencentrum wil beginnen, krijgen ze bijna 3 ton van het ministerie van VROM uit het potje ‘Ruimte voor Contact’. Maat wat zo’n moeizaam lopend centrum bijdraagt aan de verbetering van de wijk, is de vraag. (…) “Ik zie geen verschil met hoe de wijk vijf jaar geleden was”, zegt Heinz Schiller onomwonden. Hij is directeur van Doenja, de welzijnsorganisatie van Kanaleneiland.’
Het verhaal schetst een onthutsend beeld van goede bedoelingen die heel veel geld hebben gekost en niets hebben opgeleverd. Reden: er wordt niet naar de markt gekeken, maar naar wat subsidiegevers in hun jaarplan hebben staan.

cartoon: Ronald Oudman / CC BY-NC-ND 3.0

Sponsoring?
Overigens zullen niet alleen NGO’s zich moeten bezinnen. Ook het bedrijfsleven zal dat moeten doen. De samenwerking met NGO’s zoals die nu veelal plaatsvindt, verandert aan de huidige positie van de NGO’s niet zoveel. Het is in feite sponsoring wat het bedrijfsleven doet, en dat bevestigt alleen maar de status quo. Het bedrijfsleven zou NGO’s veel meer moeten helpen om op een ondernemende manier de problemen op te lossen. Samen kijken naar een probleem: NGO’s vanuit hun missie, bedrijven vanuit ondernemersperspectief en op die manier een oplossing vinden.

Zoals Jolein Baidenmann het zegt: Ondernemerschap stimuleert denken en creativiteit. Het moedigt ambitie aan, beter willen zijn en tegelijkertijd samenwerking. Want samen ben je sterker en groter.

Bestaande modellen en theorieën zijn daarbij startpunt en geen einduitkomst waaruit gekozen moet worden om een oplossing te bedenken. Roger Martin van de Rotman School of Management van de Universiteit van Toronto  gaf dat eerder aan tijdens de opening van het Skoll World Forum on Social Entrepreneurship, het grootste congres ter wereld over sociaal ondernemerschap.
(Voor wie deze lezing wil horen en zien, hier kun je alle video’s zien van het congres zien, klik op de eerste video, ‘open plenary’ voor de lezing van Roger Martin)

Investeerders zouden ook anders naar hun rol kunnen gaan kijken. Niet langer zal alleen financieel rendement doorslaggevend moeten zijn, ook sociaal rendement zal een rol moeten gaan spelen.

Er is, kortom, nogal wat werk aan de winkel. Gelukkig werkt het huidige tijdsgewricht mee; langzaam maar zeker zien steeds meer mensen in dat de weg waarop we nu bezig zijn een heilloze is en dat er dus het een en ander moet veranderen.

Hier vind je het hele programma voor die dag en kun je je aanmelden als je erbij wil zijn, toegang is gratis. 

Sociaal ondernemen is het antwoord op de economische, sociale en ecologische crises van dit moment. Sociaal ondernemerschap houdt immers rekening met mens en milieu en daar is de afgelopen jaren niet of nauwelijks naar gekeken. En het houdt op een andere manier rekening met profit. Winst van sociaal ondernemers zit niet in geld maar in de maatschappelijke waarde die ze creëren.

Dat klinkt natuurlijk prachtig, en we kunnen wel roepen dat we anders zijn, dat onze benadering impact heeft, maar dat moeten we wel bewijzen.

Wat is je impact?

We moeten laten zien dat wat we doen effect heeft. Dat betekent niet dat we een wetenschappelijke theorie keer op keer moeten bewijzen, daar zijn de wetenschappers voor. Het effect van onze handelingen, daar gaat het om. Bedrijven die CO2 compenseren hoeven niet iedere keer weer te bewijzen dat meer groen leidt tot minder CO2 in de lucht. Wat zij moeten laten zien is in hoeverre hun compensatie bijdraagt aan een beter milieu. Wat is de impact van wat zij doen? En wat voor waarde heeft die impact?

Wat meet je?

Een andere vraag is: waar heeft jouw sociale onderneming concreet een bijdrage aan geleverd? Waar bestaat die impact uit? Om bij dat voorbeeld van die co2-compensatie te blijven: heb je als bedrijf door bijvoorbeeld de aanleg van een bos meer co2 gecompenseerd of heb je een methode ontwikkeld waardoor efficiënter gecompenseerd kan worden? Dat zijn 2 heel verschillende grootheden die je niet op dezelfde manier kunt meten. Doe je dat wel, dan krijg je vertekende uitkomsten.

Daarnaast moet je ook kijken of je niet meer of een ander effect hebt bereikt dan je vooraf had verwacht en waar je je evaluatie op baseert. Vraag je belangrijkste stakeholders, de groepen die belang hebben bij wat jij doet, welke uitkomsten zij hebben gezien en aan welke uitkomsten zij de meeste waarde hechten. Dat kan heel verrassende uitkomsten geven die de waarde van jouw produkt of dienst verhogen.

Wat communiceer je?

Belangrijk is ook dat je bedenkt wat je aan wie communiceert. Je hebt verschillende doelgroepen waar je niet altijd hetzelfde aan hoeft of zelfs kunt vertellen. Je consumenten, degenen die je diensten afnemen, willen een antwoord op hun probleem of vraag. Zij willen bijvoorbeeld een bijdrage leveren aan een beter milieu en jij biedt ze een mogelijkheid daartoe via compensatie van je vliegkilometers. Welke waarde je daar maatschappelijk mee bereikt, is voor hen van minder belang.

Voor investeerders daarentegen is het weliswaar belangrijk dat je een probleem oplost of aan een vraag beantwoordt – dat geeft immers aan of de markt zit te wachten op jouw produkt of dienst – maar voor hen is de waarde die je daarmee creëert verreweg het belangrijkste.

Tips

Een paar tips – voor sociaal ondernemers en financiers- om  waarde effectiever te meten.

Sociaal ondernemer

• Betrek ook je stakeholders in je waardebepaling, verduidelijk hun belangrijkste waarden
• Als investeerders vragen of je produkt of dienst effectief is, vraag dan wat ze daaronder verstaan
• Zorg ervoor dat je produkt of dienst in overeenstemming is met de vraag uit de markt zodat die produkt of dienst ook z’n maatschappelijke waarde blijft behouden

Financiers

• Definieer succes en vertaal doelstellingen in welke impact, welke maatschappelijke waarde de investering moet hebben
• Maak de impact die de investering heeft zichtbaar en transparant naar andere investeerders en sociaal ondernemers
• Werk samen met sociaal ondernemers zodat zij hun meetinstrumenten en rapportages geloofwaardig en transparant worden

De wereld is er vol van, de crisis. Maar waar hebben we het dan over? Is het werkelijk de financiële crisis waar we een oplossing voor nodig hebben of is er eigenlijk wat anders aan de hand? Gaat het misschien wel om een crisis in grotere waarden, een crisis in van waarde, geluk, empathie en verbinding? Dat is wel een ander verhaal. Maar zolang we de veranderingsprocessen blijven afstemmen op geld zal er niets uit voortkomen. Maar wanneer we gaan werken aan deze werkelijke schaarste, dan komen we ergens, dan is er vooruitgang. Is deze lijst compleet, zeker niet. Er zijn gelukkig veel meer plekken waar nieuwe inzichten te vinden zijn en waar innovatieve projecten worden gerealiseerd. Ik neem u als inspiratieadviseur graag mee op reis naar nieuwe inzichten om de crisis niet als een bedreiging te zien maar als een kans.

Gebruik de rechterkant van je brein

Daniel H. Pink heeft er een prachtig boek over geschreven. “A whole new mind, why right-brainers will rule the future”. 6 dingen waar het creatieve rechterbrein voor nodig is.

1: Ontwerp voor functie
Een product, dienst of lifestyle die alleen maar functioneel is, is niet meer voldoende. Er is zo’n overvloed in aanbod dat je je zal moeten onderscheiden. Dit doe je door het neerzetten van iets moois, aansprekend of betoverend.

2: Verhaal voor feit
Informatie is overal vandaan te halen. Mensen overtuigen met feiten is een verloren strijd. Met Google is iedereen een expert. Nee, het gaat om het verhaal, de verleiding of de boodschap die je vertelt.

3: Systeemdenken voor lineair
Alles is met elkaar verbonden, dus door analytisch en lineair naar de wereld te kijken mis je het overzicht. Het grote plaatje, dat is wat in deze tijd van belang is.

4: Empathie voor logica
Onze mogelijkheid tot logisch denken is een van de dingen dat ons menselijk maakt, maar in deze wereld met een informatieoverload is deze logica niet genoeg. Juist mensen die begrip hebben in hoe mensen werken, die in staat zijn relaties te leggen en te zorgen voor de ander zullen de toekomst hebben.

5: Speels voor serieus
We komen niets te kort, maar waar is de levensvreugde? We werken veel en lang en vooral serieus. Neem het allemaal niet zo serieus, dat is niet alleen slecht voor de productiviteit en innovatie, maar ook voor je gezondheid.

6: Betekenis voor verzamelen
We zitten hoog in de piramide van Mazlov. We hebben alles en meer wat we materieel nodig hebben. Het gaat nu om betekenis. De behoefte om bij te dragen aan het grote geheel en onszelf te ontwikkelen.

Het nieuwe leiden

Er zijn genoeg dingen die je liever anders zou zien, maar die je voor lief neemt. Je bent eraan gewend, het wordt van je verwacht of je denkt dat je weinig kan bijdragen. Vergeet alleen niet dat je zelf verantwoordelijk bent voor je eigen wereld. Je moet het zelf doen, maar dat hoeft niet alleen. Elk initiatief wat je ziet, elk bedrijf dat je kent, elk product dat je gebruikt, komt voort uit de actie van een individu. Iemand is ooit een keer op een idee gekomen. Iemand vond het van belang iets te ondernemen. Ze zijn allemaal een beweging gestart. Een ding is daarbij essentieel: ze zijn opgestaan.
Wanneer je iets wilt bereiken moet je jezelf laten horen. De kans is groot dat iemand anders het met je eens is. En dan kan het snel gaan. Zeker in deze tijd met sociale netwerken, mobiele telefoons en internet. Maar doe het, start een beweging, vraag hulp en verbeter je wereld en meteen de wereld.

Meemaken

Organisaties veranderen. Niet al te lang geleden ging je studeren om bij een mooi, liefst groot bedrijf te gaan werken. Nu start je na je studie liever voor jezelf. Het aantal ZZP-ers is de laatste jaren gestegen tot boven de miljoen. Dit zorgt voor een nieuwe manier van samenwerken. Er zijn steeds meer netwerken van zelfstandigen die als een netwerkorganisatie hun diensten aanbieden. Allemaal op basis van meemaken, of co-creëren. Elke zelfstandige zorgt voor haar eigen opdrachten, maar betrekt bij het proces die mensen uit het netwerk die haar dienst kunnen versterken. Richting opdrachtgever een grotere zekerheid maar zeker een grotere creativiteit. Richting netwerk creëert men zo betrokkenheid, gelijkheid en richting. Meemaken gaat zogezegd over het creëren van een win-win scenario. Waardemaximalisatie boven winstmaximalisatie.

Kennisdelen

Wanneer je mij een euro geeft en ik geef er jou vervolgens een, dan hebben we samen nog steeds 1 euro. Geef ik jou een idee en jij mij ook, dan hebben we 2 ideeën. Waarschijnlijk worden die ideeën ook nog beter omdat we er samen over na kunnen denken. Maar we zijn zo bang geworden kennis en ideeën te delen, bang dat de ander ermee aan de haal gaat en rijk wordt over onze rug. Wat een beperking leggen we onszelf en anderen zo op. Je bent je kennis en idee niet kwijt, je vergroot alleen de mogelijkheden voor jezelf en je omgeving. Je ziet het in de ontwikkeling van Wikipedia, de online encyclopedie. Iedereen weet wel wat en wanneer je dat bij elkaar brengt weten we (bijna) alles. Steeds meer bedrijven zien de waarde van deze collectieve intelligentie en werken hiermee. Steeds meer mensen delen hun ideeën en werken samen aan een betere wereld.

Inspiratie

Een mens heeft drie hersensystemen en ik denk dat dit ook om te zetten is naar een organisatie. Je hebt je instinct. Daar denk je verder niet over na, dan zou het niet meer werken. Wanneer je kopje onder gaat neem je instinctief nog een teug lucht. Dat gaat om overleven. (bedrijfscultuur)

Dan heb je je rationele systeem. Dit zorgt voor de dagelijkse gang van zaken. Het bouwt de systemen op waarmee je werkt. Het lost problemen op door ze afzonderlijk aan te pakken. Dat gaat om functioneren (regels en protocollen)

Het laatste systeem is het creatieve denken. Dit is het proces dat gebeurt zonder dat je er actief mee bezig bent. Het systeem dat buiten de kaders kijkt en daar mogelijkheden ziet of maakt. Dat gaat om creëren. Dit zou innovatie moeten zijn binnen een bedrijf. Alleen dat werkt momenteel niet zoals het kan. Natuurlijk zijn er brainstormsessies, creatief denken seminars en is er iemand innovatiemanager, maar dat is niet genoeg. Wat ontbreekt is inspiratie. Inspiratie die je vind door een uur uit het raam te staren, door het bos te lopen of filmpjes zit te kijken op youtube. Inspiratie die je vind in rust, tijd en ruimte, in chaos en mislukken. Allemaal zaken die niet automatisch aanwezig zijn of worden gewaardeerd in een organisatie. Maak er eens ruimte voor.

Congruentie

Practice what you preach. Wanneer je als persoon of organisatie het ene zegt en het andere doet, snappen mensen je niet meer.
Het kan zijn dat het een bewuste keuze is. Marketing. Je vertelt wat mensen willen horen om te krijgen wat jij wil. Het kan ook zijn dat het iets onbewust is. Je denkt dat je vertelt wat je van mensen verwacht, maar tussen de regels door vertel je eigenlijk een ander verhaal. Maar misschien weet je het zelf ook niet echt. Dat door een lange periode van doen en handelen naar wat extern van je verwacht wordt, je intrinsiek ook niet meer weet waar je het eigenlijk voor doet.
Wat de reden ook is, je bent niet meer interessant voor anderen. Ze weten niet wat ze van je moeten verwachten, dus ze verwachten maar helemaal niets. Dit is wel iets om aan te werken. Vind de reden voor jou gebrek congruentie en schep helderheid.

Wat je aandacht geeft groeit

Het is een hele oude wijsheid, een tegeltje aan de wand, een cliché, maar wel heel waar. Kijk eens om je heen, welke verhalen hoor je, wat vertellen ze op het nieuws. Het is meestal negatief. Slecht nieuws gaat ook sneller. Je hoort wel het verhaal van het bedrijf dat iemand heeft opgelicht of je jongen die op straat is aangevallen. Maar je hoort niets over alle tevreden klanten of de mensen die een heerlijke avond uit hebben gehad. Is het je wel eens opgevallen dat wanneer je onderweg bent dat je je aandacht richt op de rode lichten, wanneer een stoplicht net op rood springt wanneer je eraan komt of heel lang op rood blijft staan wanneer de weg leeg is. De route wordt steeds frustrerender. Maar wanneer je door groen kan rijden of het net op groen springt, daar let je helemaal niet op. Daar geven we geen aandacht aan.
Draai dat nou eens om. Let op alle dingen die goed zijn. Maak wat meer balans, geef aandacht aan de dingen die goed gaan. Je zal zien dat die gaan groeien. Beloon jezelf wanneer er iets gaat zoals je wil. Vier elk wonder dat je tegenkomt. Geef aandacht aan hetgeen dat je wilt laten groeien. Dan gaan dingen vanzelf, synchroniciteit of flow wordt dat ook genoemd. Dat het net lijkt of alles meewerkt om jou te geven wat je wilt.

Waardebepaling achteraf

In onze economie gaat het over het uitwisselen van geld. Ik doe iets voor jou, jij geeft me geld. En dan gaat het vaak om een uurtarief. 50 euro per uur of 250 euro per uur. En wie bepaalt hoeveel dat tarief is? Ik, marktconform zeg ik dan. Maar dat is wel krom. Hoe kan ik nu bepalen wat ik voor jou waard ben? En wat is die waarde dan? Neem als voorbeeld een lezing, is een lezing waar iedereen moeite heeft wakker te blijven niet minder waard dan een lezing waar mensen op de stoelen staan? Is een verhaal van 10 minuten waarin ik precies antwoord geef op je vraag niet meer waard dat een traject van een week waarna je het nog niet helemaal snapt? Andersom werkt het ook. Is een nieuw contact waar een opdracht uitkomt niet waardevoller dan bij voorbeeld 150 euro? Is een mooi boek soms niet fijner dan een cheque? Hier gaat het waardebepaling achteraf systeem over. Een uitwisseling van waarde ipv geld en de andere kijk op de huidige gang van zaken. Ga het gesprek eens aan.