Een van de belangrijkste oorzaken van met name de vertrouwenscrisis in leiders, instituties en overheden heeft te maken met het gebrek aan menselijke maat. Je hebt bij organisaties niet meer te maken met mensen die je helpen of te woord staan maar met callcentres of erger nog bandjes die je doorverwijzen, ongeïnteresseerde medewerkers, procedures, formulieren en andersoortige stroperigheid. Heel onpersoonlijk en om treurig van te worden.

Een nieuwe tijd zou daar verandering in moeten brengen. Daarom zou je  het opmerkelijk kunnen noemen dat sociaal ondernemingen veel kijken naar opschalen, naar groeien. Pas als je groot bent, beteken je iets. Dat klopt natuurlijk ook wel, de macht van het getal is zeker belangrijk. Maar dat is ook direct een paradox. Want hoe groter je groeit, hoe minder persoonlijk alles wordt.
Maar als sociaal ondernemer wil je natuurlijk niet in dezelfde fout vervallen als allerlei grote instituten en organisties en een onpersoonlijke club worden. We hebben het niet voor niets over innovatie.
Gelukkig hoeft het een het ander niet uit te sluiten. Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om te werken via de celfilosofie (die overigens al in 1964! werd ‘uitgevvonden’) waarbij het bedrijf zich na een bepaalde groei opsplitst in 2 cellen. En als die cellen weer groeien, herhaalt het proces zich. Zo kun je ene menselijke maat waarborgen. Via social franchising zou dat ook kunnen. In Amerika is daar zelfs een organisatie voor opgericht. GreenGraffiti werkt ook ongeveer volgens dat principe. Overigens kun je in je strategie er ook voor kiezen klein te blijven. Klein maar exclusief.

Het is hoe dan ook nodig dat oog houdt voor de menselijke maat ook als je wil groeien. Daarom zal die menselijke maat, de zoektocht daar naar toe en de strategieën die je daarvoor kunt toepassen een vlucht nemen dit jaar.

Iedere vrijdag kun je hier inspiratie opdoen. Om het weekend relaxed in te luiden, of die 2 dagen eens goed de tijd te nemen erover na te denken. In deze eerste Vrijdag Inspiratiedag van dit jaar: 3 top ondernemersideeën voor 2010. Van Springwise, die er nog 7 op een rijtje heeft gezet.

Je hebt het vast al gemerkt, deze eerste dagen van het jaar zijn de glazen bol-dagen van Sociaal Ondernemen.nu. Toptrends 2010 belichten we. En daar horen natuurlijk ook topideeën bij voor ondernemingen. Voor als je wil ontsnappen aan de economische crisis en dit een klapper wil maken als sociaal ondernemer.

Online farming, offline eten

Een eigen volkstuintje en dus alleen nog maar seizoensgebonden groenten eten. Lijkt me geweldig. Maar ja, op mijn dakterras redt een enkel tomatenplantje het niet eens. En ik ben echt niet de enige die graag eigenhandig haar voedsel wil kweken, oogsten en eten. Voor slimme ondernemers is dit een heuse opportunity om het maar eens in echte ondernemerstermen te zeggen. In Italië hebben ze die wens gecombineerd met het, volgens Wikipedia, populairste game van Facebook van afgelopen jaar: Farmville. Via Le Verdure Del Mio Orto kan iedereen virtueel heerlijk volkstuinieren. Je houdt bij hoe je sla, venkel, pastinaak en nog veel meer groeit. En als het tijd is om te oogsten, doet Le Verdure Del Mio Orto dat voor je en levert het bij je af.

Groene advertising

Ook de reclamebranche moet er aan geloven: groener worden. Niet altijd even eenvoudig. Adverteerders zijn meestal niet de meest vooruitstrevende groep. Reclamemakers daarentegen laten zich er altijd op voorstaan dat ze zo vooruitstrevend en hip zijn. Dus, vooruit met die geit en spoor je klanten aan tot low impact advertising. Voorbeelden: het Nederlandse GreenGraffiti, dat onder meer z’n watergebruik compenseert door waterprojecten in Brazilië te ondersteunen. Curbmedia, de Engelse concurrent van GreenGraffiti, doet het met regenwater. En met modder. En met glow in the dark bacteriën. En met zeewater. En met gras. Ik zie ineens een business opportunity voor het bloemencorso. Opgepast: greenwashing ligt op de loer.

Cradle2Cradle in z’n uiterste vorm

Louise Vet zei het al tijdens TEDx Amsterdam: we zitten op een enorme vruchtbare bron. Wij allemaal. En er is meer dan genoeg van. Altijd. Poep. Maar het is ook weer zoiets om zomaar in het wilde weg je behoefte te doen. En daar zag Peepoo bag een gat in de markt. Afbreekbare zakken waarmee je je eigen cradle2cradle fabriekje kunt starten. Lijkt me een heel goede aanvulling voor gemeentelijke budgetten. Hoeft de broekriem iets minder stevig aangehaald te worden. Ik zag onlangs in Slot Loevestein trouwens ook een hele goede oplossing: de poepdoos. Heel eenvoudig te maken: paar planken, een zaag en een vrij weekend is alles wat je nodig hebt. En een tuin natuurlijk. Op een dakterras wordt het een kliederboel. TEDxAmsterdam: Louise Vet from TEDxAmsterdam on Vimeo.

Het hangt in de lucht: duurzaam adverteren. Maar kan dat wel? Sluiten duurzaamheid en adverteren elkaar niet per definitie uit? De meningen daarover lopen nogal uiteen. Johan Kramer, oprichter van KesselsKramer en inmiddels onafhankelijk regisseur, gelooft er niets van. Jim Bowes, oprichter van GreenGraffiti, denkt dat advertising bij uitstek geschikt is daarvoor.

Afgelopen week vroeg een bevriend reclame bureaudirecteur mij of ik eens daarover wilde komen praten, over duurzaam adverteren. Als directeur van Stichting Sociaal Ondernemerschap en blogger over sociaal ondernemen weet ik veel over duurzaam ondernemen, wat er zoal leeft onder sociaal ondernemers en wat zij nodig hebben. De Bond Van Adverteerders (BVA) heeft tijdens zijn jubileum begin deze maand ook al duurzaam adverteren uitgeroepen tot een van de hot topics van de komende tijd.
Vraag is natuurlijk of dat überhaupt wel kan, duurzaam adverteren. Twee reclamemakers hebben daar een volkomen tegengestelde mening over. Johan Kramer gelooft er niets van. “Reclamebureaus en marketeers zijn te traditioneel, ze sluiten experimenten meestal uit’, stelt hij. Jim Bowes van GreenGraffiti gelooft er juist heilig in. ‘Reclamemakers zijn bij uitstek de personen die consumenten kunnen leren anders met zaken om te gaan.’

Duurzaam reclame maken, kan dat? from sociaal ondernemen on Vimeo.

Het hele interview met Johan Kramer, over zijn film ‘the crisis&us’, kun je hier lezen. Jim Bowes’ opvatting kun je hier en hier lezen en beluisteren.

Dit is een crossposting van Molblog

Deze week kon je op dit blog een bijdrage lezen over de vraag of samenwerking tussen sociaal ondernemers en bedrijfsleven een ramp of een zegen is. Naar aanleiding van die discussie, gestart op Social Edge, heb ik een rondgang gemaakt langs een aantal sociaal ondernemers in Nederland. Centrale vraag: samenwerking: hemel of hel?

Diewertje Damen, mede-oprichtster van the value agency, dat bedrijven helpt maatschappelijk verantwoord te ondernemen:
‘Ik zie binnen bedrijven juist een heel positieve kracht om met sociaal ondernemers samen te werken. Sociaal ondernemers zijn voorlopers van hoe het in de toekomst gaat bij ondernemingen. Zij zijn de bruggenbouwers naar die nieuwe manier van ondernemen. Het bedrijfsleven ziet dat steeds meer in en gaat dus ook steeds meer samenwerken.

License to operate
Natuurlijk gaat die nieuwe manier van ondernemen gepaard met investeringen. In tijd, in strategie, en ja dus ook in geld. Maar op termijn betaalt zich dat terug. Ik zie het als een ‘license to operate’. Als je geen gezonde markt en gezond bedrijf hebt – in de letterlijke zin van het woord – kun je als onderneming niet bestaan.

Ik snap ook niet zo goed waarom er negatief geoordeeld werd over de overname van The Body Shop door L’Oreal. Voor wie was het negatief en wat is dan dat negatieve effect. Geldt dat voor L’Oreal omdat ze haar schuldgevoel zou afkopen? Of juist voor The Body Shop omdat het met de vijand in zee is gegaan? Ik denk dat L’Oreal juist kan leren van The Bod Shop en dat omgekeerd The Body Shop kan groeien omdat L’Oreal veel kapitaalkrachtiger is. ‘ 

Moniek Zegers, mede-oprichster van Kairos Tools, bedenkers van Treemagotchi. Voor dit online tool heeft Kairos Tools met zowel het bedrijfsleven als NGO’s samengewerkt:
‘Bij het bedrijfsleven komt iets vaker de vraag naar harde verkoopcijfers.  Al werken we ook samen met NGO’s die heel bedrijfsmatig werken en ging een ondernemer met ons in zee zonder dat er ook maar iets van verkoopcijfers aan te pas gekomen was. Die vond Treemagotchi gewoon heel leuk.

Zaak van mensen
Wij werken vooral met bedrijven die –ook- missiegedreven zijn. Of het nu NGO’s zijn of het bedrijfsleven. Uiteindelijk hangt het, denk ik, heel erg af van de mensen met wie je praat.
Voor de toekomst verwacht ik ook geen problemen. Alle organisaties passen binnen onze visie; als ze bovengemiddeld duurzaam zijn en koploper, zijn ze hartstikke welkom om met ons samen te werken.’

Edgar Neo, founding father Lotsov*, dat startende duurzame ondernemers begeleidt:
‘Uhm…jeetje, het kan een zegen zijn, maar in de praktijk blijkt samenwerking vaak toch moeilijk. Mismatch komt meestal om partners een heel andere motivatie, een andere intentie hebben om samen te werken. Een zelfde wens leidt niet automatisch tot eenzelfde produkt. Daar moet je dus goed over praten, goed afspreken wat je bedoelt..

Motivatie
Voorbeeld? Stel een ‘gewoon’ bedrijf  en een sociale ondernemer willen samen een bedrijf opzetten dat de beste werkgever wil worden. Die sociaal ondernemer zal altijd zoeken naar een passende plek voor iedere werknemer, of zo iemand nu een lastig lichaam heeft of op een andere manier een grote achterstand tot de arbeidsmarkt. Dat is zijn missie: ook voor jou hebben wij een plek. Maar het kan heel goed dat die ‘gewone’ onderneming onder beste werkgever verstaat dat hij de beste secundaire arbeidsvoorwaarden biedt, met een mooie leaseauto en zo.  Dat zijn dus 2 heel verschillende invullingen van het begrip ‘beste werkgever’. Dat moet je in een aantal gesprekken wel helder krijgen. Doorvragen, de zaken goed op papier zetten, heel belangrijk. Zet bijvoorbeeld alle twee eens je visie op een a4tje.

Defensie is heel duurzaam
Ik vind het heel lastig om op voorhand bedrijven uit te sluiten van samenwerking. Natuurlijk, ondernemingen mogen geen schade aan mens en natuur veroorzaken – we werken bijvoorbeeld niet samen met bedrijven die met kinderarbeid te maken hebben. Voor het overige bekijken we het per geval. Neem de wapenindustrie. Daar gaan wij niet mee in zee. Maar voor defensie ligt dat al genuanceerder. Want als er één organisatie is die duurzaam is, dan is het defensie wel. Er is geen enkel ander voertuig dat zolang op 1 druppel benzine kan rijden als een tank. Het leven is niet zo zwart-wit.
Wij werken overigens ook niet samen met een bedrijf dat alleen maar een campagne wil; alleen ondernemingen met een oprechte ambitie, een oprechte motivatie zijn mogelijke partners.’

Jim Bowes, oprichter GreenGraffiti, een bedrijf dat duurzame outdoor advertising maakt:
‘Bedrijven gaan met ons in zee omdat wij hen de mogelijkheid bieden om hun produktieketen te verduurzamen. Wij zijn een van de weinige bedrijven die een duurzaam reclamemedium maken. Daarnaast vinden bedrijven het heel waardevol om te kunnen vertellen hoe zij via GreenGraffiti bijdragen aan people-planet-profit. 
Met de wapenindustrie, haatzaaiende groeperingen en bedrijven of organisaties die op een of andere manier anderen in hun geluk dwarsbomen willen we niet samenwerken. Met alle andere bedrijven wel. We willen bedrijven graag de kans geven om hun gedrag op een goede manier te veranderen.’

‘Duurzaamheid is verslavend. Al gaat het langzaam, stapje voor stapje. Logisch natuurlijk, want je kunt zaken niet “overnight” veranderen.’ Jim Bowes, oprichter en eigenaar van GreenGraffiti, heeft tijdens Duurzame Visite, afgelopen dinsdag 19 mei in The Hub, zijn gehoor mee. Zijn bezoekers luisteren met volle interesse naar Bowes’ verhaal.

Pioniers
‘Ik wil helemaal geen business moloch worden, ik wil voldoende geld verdienen om mijn dochter te kunnen laten studeren en mijn huis te kunnen betalen. En comfortabel te kunnen leven, ja dat ook. Maar meer heb ik niet nodig. En ik ben in de gelukkige omstandigheid dat ik een groot deel van het geld dat ik verdien kan gebruiken om te investeren in de samenleving en het milieu.’

Door vrienden wordt hij wel eens voor gek verklaard. ‘De wereld vergaat niet, zeggen ze. Ik denk daar anders over, ik vind dat we de wereld met z’n allen beter moeten maken. Ik realiseer me wel dat GreenGraffiti een van de koplopers is, zeker binnen de reclamewereld. Wij zijn pioniers, dat vind ik leuk. Net als in de jaren 60. Ook nu gebeuren er grote dingen. Die mag ik mee vormgeven. Het is heel inspirerend om daar deel van uit te maken.’

People & Planet
De grote doorbraak van Bowes kwam in de zomer van 2008, toen Springwise, een website die wekelijks nieuwe trends signaleert, over GreenGraffiti schreef. Het artikel werd opgepakt door allerlei blogs over de heel wereld die zich met duurzaamheid bezighielden. Zijn telefoon stond roodgloeiend, zijn mailbox liep over. Bijna iedereen was razend enthousiast. Er was maar één kritiekpunt. ‘Sommige mensen vroegen me hoe ik het in mijn hoofd haalde om dit met water te doen. Zo’n kostbaar materiaal, zeiden ze. Daar hadden ze een punt. Ik had geen mogelijkheid om regenwater ergens op te slaan, dus toen ben ik op zoek gegaan naar mogelijkheden om dat waterverbruik te compenseren.’ Dat heeft Bowes gevonden. Samen met een NGO in Brazilie investeert hij in waterprojecten in dat land. Daarnaast compenseert GreenGraffiti zijn CO2-uitstoot en financiert het community projecten.

Practise what you preach
Ook mensen die wilden samenwerken met Bowes namen contact op. ‘Wat hen vooral aansprak is dat we GreenGraffiti gebruiken als social tool. Het idee van reversed graffiti is heel oud, de koppeling met het oplossen van sociale en milieuproblemen is nieuw en dát appeleert heel sterk aan hun eigen gevoel iets goeds te willen doen. Doing wll by doing good.’

Bowes zag zich door die overweldigende belangstelling voor een paar problemen gesteld. Hoe kon hij groei de managen zonder de openheid en transparantie te verliezen die hij zo belangrijk vind? En wat zou zijn rol worden in die onderneming? In onderstaand interview geeft Bowes antwoord daarop.

Tips heeft hij ook: ‘Blijf je visie trouw. Practise what you preach. Als je zegt dat je duurzaam bezig bent, zijn er een heleboel mensen die proberen om tegenstrijdigheden in je verhaal te ontdekken, om je bij je enkels af te zagen. Geef ze geen kans.’ 

GreenGraffiti: ‘Wij zijn pioniers van deze tijd’ from sociaal ondernemen on Vimeo.

In een eerdere bijdrage vertelt Bowes over de oprichtingvan GreenGraffiti.